Gastroskopia: jak się przygotować do badania

Krótka odpowiedź: na czczo i z listą leków w ręku

Godziny podaje pracownia i to jej instrukcja jest wiążąca. Różnice biorą się z pory zabiegu, z tego, czy planowana jest sedacja, oraz z wewnętrznych zasad ośrodka. Przy badaniu w godzinach popołudniowych część pracowni pozwala na lekkie śniadanie wczesnym rankiem, przy porannym terminie post obejmuje całą noc.

Do listy zakazów wchodzą jeszcze dwie rzeczy, o których pacjenci zapominają, bo nie uznają ich za jedzenie. Guma do żucia pobudza wydzielanie soku żołądkowego i połykanie powietrza, papieros działa podobnie. Obie sprawiają, że w żołądku pojawia się treść utrudniająca ocenę śluzówki.

Trzeci filar to organizacja dnia. Badanie w samym znieczuleniu gardła kończy się zwykle wyjściem o własnych siłach, natomiast po lekach uspokajających odpada prowadzenie samochodu i potrzebna jest osoba towarzysząca.

Dlaczego akurat takie zasady

Resztki pokarmu zasłaniają ścianę żołądka dokładnie tam, gdzie zwykle leżą zmiany: w okolicy odźwiernika i wzdłuż krzywizny mniejszej. Endoskopista może wtedy nie zobaczyć nadżerki albo wrzodu, a badanie trzeba powtórzyć. Drugi powód jest poważniejszy. Przy podaniu leków uspokajających odruchy obronne słabną i treść z żołądka może dostać się do dróg oddechowych, co grozi zapaleniem płuc z zachłyśnięcia.

Osobna sprawa dotyczy pęcherzyków powietrza i piany, które pokrywają śluzówkę i psują widoczność. Z tego powodu wiele pracowni podaje przed badaniem preparat z symetykonem, dostępny bez recepty w kroplach, kapsułkach i tabletkach do żucia o mocach od 40 mg do 240 mg. Jego zadaniem jest rozbicie piany, nie leczenie czegokolwiek.

Odstawianie leków hamujących wydzielanie kwasu wiąże się z testem na obecność bakterii Helicobacter pylori. Inhibitory pompy protonowej tłumią jej aktywność, więc test wypada ujemnie mimo trwającego zakażenia. To samo robią antybiotyki i preparaty bizmutu, tyle że na dłużej. Zasady odstawienia i rodzaje samych testów rozpisaliśmy przy teście na Helicobacter.

Wreszcie leki wpływające na krzepnięcie. Przy zwykłym oglądaniu śluzówki nie ma z nimi problemu, ale gdy lekarz pobierze wycinek albo usunie polip, powstaje niewielka rana. Dlatego decyzję o czasowym wstrzymaniu takiego leczenia podejmuje lekarz kierujący, ważąc ryzyko krwawienia przeciw ryzyku zakrzepowemu. Samodzielne odstawienie bywa groźniejsze niż samo badanie.

Co to zmienia w praktyce

Najdłuższego wyprzedzenia wymagają preparaty zaburzające wykrycie bakterii. Inhibitory pompy protonowej odstawia się zwykle na dwa tygodnie, antybiotyki oraz preparaty bizmutu na cztery. U osób z nasilonymi dolegliwościami taka przerwa bywa trudna do zniesienia, dlatego lekarz czasem proponuje na ten czas leczenie zastępcze preparatem, który nie zakłóca wyniku. Ustala się to przed badaniem, nie w jego dniu.

Cukrzyca wymaga własnego planu. Przy pustym żołądku zwykła poranna dawka leku obniżającego stężenie glukozy grozi hipoglikemią, więc schemat na dzień badania ustala lekarz prowadzący. Do pracowni warto zabrać glukometr i coś słodkiego na powrót.

Sedacja przekłada się na resztę dnia. Po podaniu leków uspokajających albo nasennych, które w Polsce wydaje się wyłącznie na receptę lub stosuje w warunkach szpitalnych, przez kolejne godziny nie prowadzi się pojazdów i nie podejmuje wiążących decyzji. Pracownia zwykle wymaga wtedy osoby towarzyszącej i odmawia wykonania badania pacjentowi, który przyjechał sam.

Znieczulenie miejscowe gardła aerozolem z lidokainą o stężeniu dziesięcioprocentowym, wydawanym na receptę i podawanym przez personel, działa jeszcze przez pół godziny do godziny po badaniu. W tym czasie nie wolno pić ani jeść, bo przy zniesionym czuciu łatwo o zakrztuszenie i o oparzenie gorącym napojem. O tym, jak wygląda samo badanie od środka i czym różnią się obie formy znieczulenia, piszemy w tekście jak przygotować się do gastroskopii.

Kiedy zgłosić się do lekarza

Powikłania gastroskopii zdarzają się rzadko, ale przebicie ściany przewodu pokarmowego i krwawienie po pobraniu wycinka wymagają natychmiastowej pomocy. Lekki dyskomfort w gardle, chrypka i uczucie wzdęcia przez kilka godzin po badaniu mieszczą się w normie i mijają samoistnie.

Osobno wypada wspomnieć o oczekiwaniu na termin. Gdy w tym czasie pojawi się trudność w przełykaniu, chudnięcie bez zmiany diety, uporczywe wymioty albo domieszka krwi opisana w tekście krew w stolcu co oznacza, sprawa wymaga wcześniejszej oceny, a nie cierpliwego czekania w kolejce. Objawy, które najczęściej przyspieszają termin badania, wypisaliśmy przy objawach wrzodów żołądka.

Co możesz zrobić teraz

• Zadzwoń do pracowni po dokładne godziny. Instrukcja ośrodka jest ważniejsza od każdej ogólnej zasady, bo uwzględnia porę zabiegu i planowaną formę znieczulenia.
• Zapytaj lekarza kierującego o leki wpływające na krzepnięcie. Przy planowanym pobraniu wycinków decyzja zapada indywidualnie i wymaga kilku dni wyprzedzenia.
• Ustal termin odstawienia preparatów na zgagę. Ma znaczenie tylko przy planowanym teście na obecność bakterii, ale wtedy potrzeba dwóch tygodni.
• Spisz wszystkie przyjmowane preparaty razem z mocami. Suplementy i leki kupione bez recepty też, bo pacjenci zwykle nie uznają ich za leki i pomijają w wywiadzie.
• Zorganizuj powrót, jeśli wybierasz sedację. Osoba towarzysząca bywa warunkiem wykonania badania, a nie uprzejmym zaleceniem.
• Przygotuj teczkę na wieczór przed badaniem. Skierowanie, dokument tożsamości, wyniki wcześniejszych badań i opisy poprzednich endoskopii, jeśli takie były.

Jeżeli oprócz gastroskopii lekarz zlecił badanie jelita grubego, przygotowanie wygląda zupełnie inaczej i opiera się na preparacie przeczyszczającym, a same grupy tych leków opisaliśmy przy lekach na zaparcia. Pozostałe tematy z tego obszaru znajdziesz w kategorii żołądek i dwunastnica.

Pytania, które dostajemy najczęściej

Autor, recenzja medyczna i źródła